RYNEK ANTYKWARYCZNY BI┼╗UTERII

O tendencjach na rynku antykwarycznym biżuterii opowiada Jerzy Kozłowski z antykwariatu AB w Krakowie.

Od pocz─ůtku istnienia mojego antykwariatu du┼╝o uwagi po┼Ťwi─Öcam sprzedawanej w nim bi┼╝uterii. S─ů to m.in. pier┼Ťcionki, broszki, bransolety, zawieszki, r├│┼╝nego rodzaju spinki, szpilki, ┼éa┼äcuszki, dewizki i moja wielka pasja ÔÇô zegarki i bi┼╝uteria patriotyczna.

Bi┼╝uteria patriotyczna damska z okresu ┼╝a┼éoby narodowej, II po┼é. XIX w. Zestaw medalion├│w g┼é├│wnie z czarnej emalii, czarnego rogu, masy kazeinowej itp. U┼╝ywano te┼╝ ciemnych i barwionych na czarno gatunk├│w drewna (czarny d─ůb, heban), wulkanitu, d┼╝etu, ebonitu i szk┼éa. Medaliony zdobiono symbolami pami─Öci i mi┼éo┼Ťci (fotografia ukochanej, najcz─Ö┼Ťciej utraconej osoby, pukiel w┼éos├│w, skrawek odzie┼╝y), symbolami wiary (krzy┼╝), patriotycznymi (orze┼é, symbole zniewolenia ÔÇô kajdany, cierpienia – korona cierniowa i nadziei ÔÇô kotwica). Mia┼éy rozmaite funkcje. Przede wszystkim przechowywano w nich fotografie (czasem nawet fotografie bohater├│w narodowych) ale s┼éu┼╝y┼éy te┼╝ jako puderniczki (na zdj─Öciu po lewej na dole, z ┼éa┼äcuchem).
Bi┼╝uteria patriotyczna, zestaw krzy┼╝y powsta┼äczych. Pierwszy po lewej u g├│ry kolekcjonerski rarytas – drewniany krzy┼╝ z Olszynki, zgodnie z tradycj─ů wykonany z olszyny rosn─ůcej na polu Olszynki Grochowskiej. U g├│ry po┼Ťrodku rzadki krzy┼╝ z napisami wykonanymi cyrylic─ů Polsza Litwa. Po prawej w etui rzadki komplet krzy┼╝ z metalu upami─Ötniaj─ůcy manifestacje w Warszawie w lutym i kwietniu 1863r. i srebrny medal z herbem Korony Litwy i Rusi i napisem ÔÇ×wolno┼Ť─ç r├│wno┼Ť─ç niepodleg┼éo┼Ť─çÔÇŁ (awers) na rewersie napis ÔÇ×ze sreber polskich z┼éo┼╝onych na spraw─Ö narodow─ůÔÇŁ oraz dewiza ÔÇ×na pami─ůtk─Ö uw┼éaszczenia w┼éo┼Ťcian przez rz─ůd narodowy polski 22 stycznia 1863 r.ÔÇŁ
Bi┼╝uteria patriotyczna, zestaw brosz. U g├│ry po lewej typowe czarne, skromne brosze, w ┼Ťrodku brosza z dwoma czarnymi sercami. Po prawej metalowe brosze z herbem Korony Litwy i Rusi oraz kotwic─ů. U do┼éu w ┼Ťrodku brosze zwi─ůzane z insurekcja ko┼Ťciuszkowsk─ů, po prawej kokarda rocznicowa z dat─ů 1863 i or┼éem.

Bi┼╝uteria patriotyczna to g┼é├│wnie towarzysz─ůce powstaniom i okresom popowstaniowym ozdoby posiadaj─ůce warto┼Ť─ç symboliczn─ů a nie materialn─ů. Wytwarzano j─ů z materia┼é├│w tanich, g┼é├│wnie z czarnej emalii, barwionego na czarno rogu i ko┼Ťci zwierz─Öcej, czarnego d─Öbu, hebanu, masy kazeinowej, ebonitu itp. By┼éy to do┼Ť─ç dyskretne /zw┼éaszcza w zaborach/ krzy┼╝e, pier┼Ťcienie, medaliony, bransolety, broszki, zegarki oraz dewizki. Jeszcze kilkana┼Ťcie lat temu by┼éy one dost─Öpne w handlu antykwarycznym ÔÇô teraz nale┼╝─ů do rzadko┼Ťci.

Pami─Ötam jak w czasie studi├│w wracaj─ůc z zaj─Ö─ç zatrzymywa┼éem si─Ö obok miejsca, gdzie dzi┼Ť mie┼Ťci si─Ö m├│j antykwariat, a wcze┼Ťniej by┼éa DESA. Doprowadza┼éo mnie do sza┼éu, ┼╝e nie mog─Ö kupi─ç p─Öku guz├│w kontuszowych zwi─ůzanych zwyk┼é─ů nitk─ů i le┼╝─ůcego na wystawie.

Kosztowa┼é 200 ÔÇô 300 z┼é, a ja mia┼éem tyle miesi─Öcznego stypendium. Guzy kontuszowe by┼éy w├│wczas tak popularne, ┼╝e masowo przerabiano je na pier┼Ťcionki. By┼éy pi─Ökne i bardzo efektowne, przewa┼╝nie wschodnie albo w─Ögierskie, kameryzowane granatami, turkusami lub innymi p├│┼észlachetnymi kamieniami. Wtedy te przedmioty by┼éy jeszcze dost─Öpne, nikt nie przywi─ůzywa┼é do nich specjalnej uwagi. Do wojny by┼éy te┼╝ bardzo modne sygnety herbowe, kt├│re po wojnie z racji ustrojowych sta┼éy si─Ö demod├ę, nikt tego nie nosi┼é, a je┼Ťli – to w bardzo z┼éym gu┼Ťcie i fatalnie wykonane, gdy┼╝ ostatni wielcy tw├│rcy intagli├│w, jak np. pan Malina – ju┼╝ poumierali. Ostatnio moda na sygnety i pier┼Ťcienie rodowe wraca. Poszukiwane s─ů te┼╝ rzadkie pier┼Ťcienie donatorskie jakimi s─ů sygnety pu┼ékowe noszone z dum─ů przez przedwojennych oficer├│w i podoficer├│w Wojska Polskiego.
Bi┼╝uteria powsta┼äcza, bransolety z metalu i czarnej emalii, zdobione pere┼ékami oraz ┼éa┼äcuchy z ko┼Ťci zwierz─Öcej barwionej na czarno, zako┼äczone krzy┼╝em i k┼é├│dk─ů┬á XIX w.
Bi┼╝uteria patriotyczna, zestaw pier┼Ťcieni. Wykonane z tanich, powszechnych materia┼é├│w, czasem ÔÇô jak w przypadku pier┼Ťcieni zes┼éa┼äc├│w na Sybir ÔÇô jedynych dost─Öpnych jak ko┼Ť─ç i w┼éosy (na zdj─Öciu po prawej pier┼Ťcie┼ä z w┼éosia ko┼äskiego z or┼éem). Pier┼Ťcienie metalowe cz─Östo mia┼éy grawerowane napisy i daty, a od wewn─ůtrz sentencje lub dedykacje. Na zdj─Öciu z przodu pier┼Ťcienie popowstaniowe, (pierwszy z lewej rzadki pier┼Ťcie┼ä z dat─ů ┼Ťmierci Ksi─Öcia J├│zefa Poniatowskiego i sentencj─ů B├│g mi powierzy┼é honor Polak├│w jemu go tylko oddam) dalej pier┼Ťcienie z okresu I wojny ┼Ťwiatowej, w┼Ťr├│d nich dwa z male┼äkimi pociskami. W trzecim rz─Ödzie po prawej pier┼Ťcie┼ä z filigranu z symbolami wiary nadziei i mi┼éo┼Ťci zamkni─Ötymi k┼é├│deczk─ů.
 Biżuteria damska, dwa secesyjne wisiory z lusterkiem.
 

Klientki od lat niezmiennie szukaj─ů bi┼╝uterii klasycznej: pier┼Ťcionk├│w i kolczyk├│w. Do ┼éask wracaj─ů te┼╝ broszki. To kwestia mody, zn├│w nosi si─Ö marynarki i ┼╝akiety, do kt├│rych broszki znakomicie pasuj─ů. Rzadziej klientki pytaj─ů o zawieszki. Panowie nie maj─ů zbyt du┼╝ego wyboru, ich bi┼╝uteria ogranicza si─Ö do trzech, czterech przedmiot├│w. Na pierwszym miejscu z pewno┼Ťci─ů wymieni─Ö zegarki, na drugim ÔÇô powracaj─ůca moda na spinki do mankiet├│w i niezmiennie szpilki do krawat├│w i fular├│w. Dzi┼Ť rzadko u┼╝ywa si─Ö dewizek, ma┼éo kto nosi zegarki kieszonkowe.

Biżuteria damska, secesyjna klamra do paska, srebro, srebro złocone.
 Biżuteria damska, secesyjna klamra do paska, emalia.
Bi┼╝uteria damska, zestaw szklanych prototyp├│w klips├│w, broszek i klamr do pask├│w na oryginalnym kartonie z podpisami nazwisk projektant├│w. Szk┼éo imituje tu materia┼é mniej szlachetny – plastik, w dw├│ch przyk┼éadach tak┼╝e materia┼é szlachetniejszy jak masa per┼éowa i bursztyn. Jablonec, lata 30 XX.
Bi┼╝uteria m─Öska: szpilki do krawat├│w i fular├│w.
Istnieje te┼╝ bi┼╝uteria, kt├│ra ca┼ékowicie wysz┼éa z u┼╝ycia. Nikt nie nosi ju┼╝ wszelkiego rodzaju ozd├│b nakry─ç g┼éowy, np. rajer├│w czy szkofii do ko┼épak├│w, z prostej przyczyny: nikt nie nosi ko┼épak├│w. Wiele element├│w bi┼╝uterii odesz┼éo w zapomnienie wraz ze zmian─ů mody: szpile do kapeluszy, diademy, ozdoby do w┼éos├│w jak grzebienie z macicy per┼éowej czy szylkretu itd. Sporadycznie zdarza si─Ö te┼╝ bi┼╝uteria, na kt├│r─ů sta─ç ludzi bardzo bogatych, jak np. kolie. Kiedy┼Ť nosi┼éy je divy operowe czy gwiazdy teatru, a kt├│┼╝ dzi┼Ť wyjdzie w kolii na ulic─Ö? Je┼Ťli pojawiaj─ů si─Ö w handlu to s─ů traktowane jako lokata kapita┼éu, a nie przedmiot u┼╝ytkowy.
Znakiem naszych czas├│w jest bi┼╝uteria do┼Ť─ç oszcz─Ödna w formie. Istnieje wprawdzie niewielka grupa os├│b, kt├│ra ubiera na specjalne okazje niezwykle wyszukan─ů i bardzo drog─ů bi┼╝uteri─Ö ale jest to grono niezwykle w─ůskie. Kiedy┼Ť by┼éem na wielkiej aukcji bi┼╝uterii w Nowym Jorku, w kt├│rej uczestniczy┼éa ┼Ťmietanka towarzyska z pierwszych stron ┼Ťwiatowych gazet. Nie wiedzia┼éem gdzie jest tej bi┼╝uterii wi─Öcej: w sprzeda┼╝y czy na go┼Ťciach. Damy d┼║wiga┼éy na sobie po kilkadziesi─ůt karat├│w. Na ┼Ťwiecie regularnie urz─ůdza si─Ö takie aukcje, u nas bi┼╝uterii tej klasy naturalnie nie ma.

 

Bi┼╝uteria m─Öska: spinki do mankiet├│w. Z lewej spinki secesyjne z wizerunkiem kobiety. Dwa zestawy po prawej – spinki z okresu art d├ęco
Bi┼╝uteria m─Öska: sygnet z okresu mi─Ödzywojennego z szafirem art d├ęco.
 
Bi┼╝uteria m─Öska. Szatelony. Po lewej szatelon art d├ęco ze z┼éota
W Polsce ch─Ötnie kupowana jest bi┼╝uteria o wyra┼║nych cechach danego stylu np. secesji czy art d├ęco. Jest to przewa┼╝nie bi┼╝uteria projektowana przez wybitnych artyst├│w i wykonywana przez doskona┼éych jubiler├│w. Generalnie klienci szukaj─ů rzeczy ┼éadnych, wykonanych przez mistrz├│w jubilerskich, a tych zachowa┼éo si─Ö niewielu. Nieco inaczej jest z zegarkami. Poszukiwane s─ů g┼é├│wnie zegarki m─Öskie. Gentelmana poznaje si─Ö po butach i dobrym zegarku (o czystych paznokciach nie wspominaj─ůc) zatem coraz wi─Öcej m─Ö┼╝czyzn przywi─ůzuje wag─Ö do markowej bi┼╝uterii. Przewa┼╝nie to zegarki z g├│rnej p├│┼éki: od IWC Schaffhausen w g├│r─Ö czyli np. Patek Philippe, Vacheron Constantin, Jeger ÔÇô Lecoutre, Franck Muller, Blancpain, Girard ÔÇô Perregaux itp.
Obserwuj─Ö tendencj─Ö do poszukiwania oldtimer├│w czyli pierwszych zegark├│w wykonywanych fabrycznie z okresu mi─Ödzywojennego (fabryczna produkcja zegark├│w nar─Öcznych to dopiero lata 20 XX w. i firma Rolex). Przedzia┼é cenowy jest bardzo zr├│┼╝nicowany. Zwyk┼éy Patek Philippe to ok. 10-20 tys. z┼éotych, ale komplikacje (ze wskazaniami faz ksi─Ö┼╝yca, dni tygodnia, miesi─ůca, nie m├│wi─ůc ju┼╝ o samoczynnym wyzwalaniu bicia godzin, p├│┼égodzin czy kwadrans├│w, repetycji minutowej lub kwadransowej itp), w zale┼╝no┼Ťci od czasu wykonania i stanu zachowania mog─ů zwi─Ökszy─ç cen─Ö aukcyjn─ů do kilku milion├│w dolar├│w! Niestety w Polsce coraz wi─Öcej pojawia si─Ö podr├│bek z dalekiego wschodu, prawie nie do odr├│┼╝nienia od orygina┼é├│w. Dobre zegarki nosi si─Ö nie dla pomiaru czasu, bo t─Ö sam─ů funkcj─Ö spe┼éni te┼╝ zegarek za 10 z┼é. Prawie nieistotna jest tu te┼╝ dok┼éadno┼Ť─ç, bo odchylenia rz─Ödu sekundy na sto lat s─ů trudne do uchwycenia. Takie zegarki to elitarna bi┼╝uteria.

 

źródło: www.artbiznes.pl